AVŞAR HUKUK BÜROSU

DENİZ İŞ KANUNU

KANUN NO: 854
DENİZ İŞ KANUNU
Kabul Tarihi: 20 Nisan 1967
Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı: 29 Nisan 1967 - Sayı: 12586
5.t. Düstur, c.6 - s.1849
KANUN KAPSAMI :
MADDE 1 - Bu Kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan gemi adamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır.
Aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı 100 veya daha fazla olduğu veyahut işverenin çalıştırdığı gemi adamı sayısı 5 veya daha fazla bulunduğu takdirde birinci bent hükümleri uygulanır.
Bu Kanunun uygulanmasında; sandal, mavna, şat, salapurya gibi olanlar da (gemi) sayılır.
Bakanlar kurulu, ekonomik ve sosyal gerekler bakımından bu kanun hükümlerini yukarıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan gemilerle gemi adamlarına ve bunların işverenlerine kısmen veya tamamen teşmile yetkilidir.
Yukarıdaki bentlerde yazılı gemilerin bu Kanun kapsamına alınmaları sebebiyle yapılabilecek itirazlar Çalışma Bakanlığı tarafından incelenerekz karara bağlanır. Bu itirazlar kanunun uygulamasını dururamaz.
İŞVEREN, GEMİ ADAMI, KAPTAN VE İŞVEREN VEKİLİNİN TARİFİ :
MADDE 2 - Bu Kanun'un uygulanmasında,
A) Gemi sahibine veya kendisinin olmayan bir gemiyi kendi adına ve hesabına işleten kimseye "işveren" denir.
B) Bir hizmet aktine dayanılarak gemide çalışan kaptan, zabit ve tayfalarla diğer kimselere "gemiadamı" denir.
C) Gemiyi sevk ve idare eden kimseye veya zorunlu sebeplerle görevi başında bulunmaması halinde ona vekâlet eden kimseye "kaptan" denir.
Ç) Kaptan veya işveren adına ve hesabına harekete yetkili olan kimseye "işveren vekili" denir.
İşveren vekilinin bu sıfatlarla gemi adamlarına karşı muamele ve taahütlerinden doğrudan doğruya işveren sorumludur.
SAKLI HÜKÜMLER :
MADDE 3 - Türk Ticaret Kanunu'nun deniz ticaretinden bahseden dördüncü kitabındaki kaptan ile işveren arasındaki ilişkilere ait hükümler saklıdır.
YABANCI GEMİ ADAMLARI :
MADDE 4 - Bu Kanun hükümleri, mütekabiliyet esaslarına göre Türk gemi adamlarına aynı mahiyette haklar tanıyan devletlerin uyruğunda olup bu kanun kapsamına giren gemilerde çalışan gemi adamlarına bu uygulanır.
YAZILI AKİT :
MADDE 5 - Hizmet akdi işveren veya işveren vekiliyle gemi adamları arasında yazılı olarak iki nüsha yapılır ve taraflardan her birine birer nüsha verilir.
YAZILI AKDİN ŞEKLİ :
MADDE 6 - Bu Kanuna göre yapılacak yazılı akitlerde aşağıdaki hususların bulunması gerekir.
1. İşverenin adı, soyadıyla ikametgâh adresi,
2. Gemi adamının adı, soyadı, doğum tarihi ve yeri, sicil numarası ve ikametgâh adresi
3. Gemi adamının çalışacağı geminin ismi, sicil numarası, grostonilatosu ve kaydedildiği sicil dairesi (gemi adamının aynı işverenin muhtelif gemilerinde çalışması ihtimali mevcutsa, bu hizmet aktinde ayrıca belirtilir.)
4. Aktin yapıldığı yer ve tarih,
5. Gemi adamının göreceği iş,
6. Gemi adamının hizmete başlayacağı tarih ve yer,
7. Hizmet aktinin belli bir süre için yapılmış olup olmadığı, belli bir süre için yapılmış ise süresi veya sefer üzerinde ise hangi sefer olduğu,
8. Kararlaştırılan ücret esası ile miktarı,
9. Ücretin ödeme zamanı ve yeri (Ek ibare: 5754 - 17.4.2008 / m.84/1) "ile zorunlu tutulan işverenler için gemiadamının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının ödeneceği banka özel hesap numarası",
10. Avans şartları
11. Diğer iş şartları,
12. Tirimciler ve ateşçiler ile yapılacak hizmet akitlerinde 25.5.1959 7292 sayılı Kanun'la onanan sözleşmenin özeti.
BELİRLİ SÜRE VEYA SEFER İÇİN AKİT :
MADDE 7 - Hizmet akti belirli bir süre veya sefer için yahut süresiz olarak yapılabilir.
I- Belirli bir süre için yapılmış hizmet akti bu sürenin bitiminde sona erer.Hizmet akti gemi seyir halinde iken sona ererse akıt geminin ilk limana varmasına ve güvenlik altına alınmasına kadar devam eder.
II- Belirli sefer için yapılmış hizmet akti, akitte yazılı seferin sonunda geminin vardığı limanda yükünü boşaltmasıyla sona erer.
AKİT SÜRESİNİN UZAMASI :
MADDE 8 - Belirli bir sefer için yapılmış olan hizmet aktinin sonunda gemi adamı işveren veya işveren vekilinin muvafakatıyla işe devam eder ve gemi de sefere çıkarsa, hizmet akti bu sefer süresince uzatılmış sayılır.
Belirli bir süre için yapılmış olan hizmet aktinin sonunda gemi adamı işveren veya işveren vekiliinin muvafakatıyla işe devam ederse hizmet akti, aynı süre için uzatılmış sayılır.
RESİM VE HARÇTAN MUAFİYET :
MADDE 9 - Gemi adamlarıyla işveren veya işveren vekili arasında yapılacak hizmet akitleri, her türlü resim ve harçtan muaftır.
DENEME SÜRESİ :
MADDE 10 - Süresi belli olmayan hizmet akitlerinde deneme süresi en çok bir aydır.
Bu süre içinde taraflar hizmet aktini bildirimsiz ve tazminatsız bozabilirler. Ancak gemi adamının çalıştığı günler için ücret hakkı saklıdır.
ÇALIŞMA VE KİMLİK KARNESİ :
MADDE 11 - (...) (Madde 11, 11.9.2014 tarih ve 29116 sayılı R.G.'de yayımlanan, 10.9.2014 tarih ve 6552 sayılı Kanun'un 144/c. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.) 


Bu karne, ancak İş ve İşçi Bulma Kurumu tarafından tek tip olarak ve parası karşılığında işverenlere verilir.
ÇALIŞMA BELGESİ :
MADDE 12 - İşinden ayrılan gemi adamına işveren veya işveren vekili tarafından işinin çeşidinin ne olduğu ve süresini gösteren bir belge verilir. Bu belgeye gemiadamı isterse, kendisinin durumu ve davranışlarıyla çalışmasının ne yolda olduğu da ayrıca yazılır. İşveren veya işveren vekilinin belgedeki imzası, gemi adamı dilerse bağlama limanındaki liman reisliği tarafından onaylanır.
Kamu hizmeti gören idarelere yahut kamu yararına yardımcı derneklere bağlı gemilerden çıkan gemi adamının aldığı belgeler hakkında yukarıdaki onay hükmü uygulanmaz.
İşveren veya işveren vekili, gemi adamının istediği belgeyi verememekte direnirse veyahut belgeye gemi adamı için doğru olamayan yazılar yazarsa, gemi adamının yahut yeni işine girdiği işverenin isteği üzerine, bağlama limanındaki liman reisçiliğince yapılacak inceleme sonucunu gösteren bir belge gemi adamına veya yeni işverene verilir. Liman reisliği tarafından yapılacak inceleme bir haftada bitirilir.
Kamu hizmeti gören idarelere bağlı gemilerden çıkan gemi adamına verilmek istenmez veyahut belgeye doğru olmayan yazılar yazılıra, gerekli incelemenin yapılması için bu gemilerin bağlı oldukları makamlara başvurulur.
Belgenin vaktinde verilmemesi veyahut belgede doğru olmayan yazılar bulunmasından zarar gören gemi adamı veyahut gemi adamını işe alan yeni işveren eski işverenden tazminat isteyebilir.
Bu belgeler her türlü resim ve harçtan muaftır.
ENGELLİ VE ESKİ HÜKÜMLÜ ÇALIŞTIRMA :(*)
_____
(*) Madde 13'ün başlığında yer alan "Sakat" ibaresi, 3.5.2013 tarih ve 28636 sayılı R.G.'de yayımlanan 25.4.2013 tarih ve 6462 sayılı Kanun'un 1/19-a. maddesi hükmü gereğince değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
_____
MADDE 13 - Bu Kanun'un kapsamına giren işveren veya işveren vekilleri, işyerlerinde İş Kanunu'nun ve bununla ilgili tüzüğün bu konuda koyduğu hükümler, esaslar, ölçüler ve şartlara göre (Değişik ibare : 6462 - 25.4.2013 /m.1/19-a) “engelli” ve eski hükümlü gemi adamı çalıştırmak zorundadır.
ÖNELSİZ FESİH VE İNFİSAH :
MADDE 14 - Süresi belirli olan veya olmayan yahut da sefer üzerine yapılan hizmet akti :
I- İşveren veya işveren vekili tarafından:
a) Gemi adamının herhangi bir limanda geminin hareketinden önce gemiye dönerek hizmete girmemesi veya gemiye hiç dönmemesi,
b) Gemi adamnın gemide hizmet görmesinin tutukluluk, hapis veya gemide çalışmaktan menolunması gibi sebeplerle imkânsız bir hal alması,
c) Gemi adamının işveren veya işveren vekiline karşı, kanuna, hizmet akitlerine sair iş ve çalışma şartlarına aykırı hareket etmesi,
ç) Gemi adamının işveren veya işveren vekiline karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi,
II- Gemi adamı tarafından :
a) Ücretinini kanun hükümleri veya hizmet akti gereğince ödenmemesi,
b) İşveren veya işveren vekilinin gemi adamına karşı, kanuna, hizmet akitlerine veya sair iş şartlarına aykırı hareket etmesi,
c) İşveren veya işveren vekilinin gemi adamına karşı denizcilik kural ve teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi,
III- İşveren, işveren vekili veya gemi adamı tarafından :
a) Geminin herhangi bir sebeple 30 günden fazla bir süre seferden kaldırılması,
b) Gemi adamının herhangi bir sebeple sürekli olarak gemide çalışmasına (Değişik ibare : 6462 - 25.4.2013 / m.1/19-b) “engel bir hastalığa yakalanması veya engelli hâle gelmesi”,
hallerinde feshedilebilir.
IV- Geminin kayba uğraması,terk edilmesi veya harp ganimeti ilan edilmesi veyahut Türk Bayrağından ayrılması hallerinde ise hizmet akti kendiğinden bozulur.
FESİH HAKKINI KULLANMA ÖNELİ :
MADDE 15 - 14'üncü maddede işveren, işveren vekili veya gemi adamına tanınan akti feshetmek yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu öbür tarafın öğrendiği günden başlayarak (6) iş günü geçtikten ve herhalde fiilin vukuundan itibaren bir sene sonra kullanılamaz.
Bu hallere dayanılarak akti süresi içinde fesheden taraf ayrıca makemeye başvurarak öbür taraftan bir tazminat isteyebilir.
AKTİN ÇÖZÜLMESİNE BİLDİRİM :
MADDE 16 - A) Süresi belirsiz hizmet akti, 14'üncü maddede yazılı durumlar dışında gemi adamının işe alınmasından itibaren altı ay geçmedikçe bozulamaz.
B) Süresi belirsiz hizmet akitlerinin çözülmesinden önce durumun diğer tarafa bildirilmesi gerekir.
Hizmet akti:
a) İşi altı ay sürmüş olan gemi adamı için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak iki hafta sonra,
b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan gemi adamı için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak dört hafta sonra,
c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan gemi adamı için, bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak altı hafta sonra,
d) İşi üç yıldan fazla sürmüş olan gemi adamı için , bildirimin diğer tarafa yapılmasından başlayarak sekiz hafta sonra,
bozulmuş olur.
C) Öneller asgari olup toplu iş sözleşmesiyle veya hizmet akti ile arttırılabilir.
D) Bildirme şartına uymayan taraf, yukarıda yazılı önellere uygun ücret tutarında tazminat ödemek zorundadır.
Gemi adamının sendikaya üye olması, şikâyete başvurması gibi sebeplerle işinden çıkarılması hallerinde ve genel olarak hizmet aktini bozma hakkının kötüye kullanıldığını gösteren diğer durumlarda "B" bendinde yazılı önellere ait ücretlerin üç katı tutarı, tazminat olarak ödenir.
Tarafların ayrıca tazminat isteme hakları saklıdır.
FESİH HÜKMÜNÜN BAŞLANGICI :
MADDE 17 - 14 ve 16'ncı maddelere göre hizmet aktinin feshinde fesih keyfiyeti, gemi seyir halinde ise, kararlaştırılmış limanda ve kararlaştırılmış liman değiştirildiği takdirde ilk uğrayacağı limanda geminin emniyet altına alınmasına kadar uzatılmış sayılır.
FESHİN BİLDİRİLMESİ :
MADDE 18 - Hizmet aktinin işveren veya işveren vekili tarafından feshedilmesi halinde sebepleri ile birlikte gemi adamına yazılı olarak bildirilmesi şarttır. Bildirim imkânı olmayan hallerde durum bir tutanakla tespit olunur.
FESHİ KAPSAMAYAN HAL :
MADDE 19 - Geminin Türk Bayrağını taşıma hakkı bulunduğu sürece mülkiyetin kısmen veya tamamen herhangi bir şahsa geçmesi hizmet aktinin feshini gerektirmez.
KIDEM TAZMİNATI :
MADDE 20 - (Değişik: 2319 - 17.10.1980) Bu Kanun'a tabi gemi adamlarının hizmet akitlerinin :
1. İşveren tarafından bu Kanun'un 14'üncü maddesinin 1'inci bendinde gösterilen sebepler dışında,
2. Gemi adamı tarafından bu Kanun'un 14'üncü maddesinin II'nci ve III'üncü bentleri uyarınca,
3. Muvazzaf askrelik hizmeti dolayısıyla,
4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emeklilik veya malullük aylığı, yahut toptan ödeme almak amacı ile,
Feshedilmesi veya gemi adamının ölümü veya 14'üncü maddenin 4'üncü bendi sebebiyle son bulması hallerinde gemi adamının işe başladığı tarihten itibaren hizmet aktinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence gemi adamına 30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. 1 yıldan artan süreler için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
Gemi adamlarının kıdemleri hizmet aktinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden aktedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik gemilerinde ve hizmetinde çalıştıkları süreler gözönüne alınarak hesaplanır. Geminin devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene geçmesi veya başka bir yere nakli halinde gemi adamının kıdemi, işyeri veya işyerlerindeki hizmet akitlerinin sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır. 12.7.1975 tarihinden itibaren geminin devri veya herhangi bir surette el değiştirmesi halinde işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumludur. Ancak işyerini devreden işverenlerin bu sorumlulukları gemi adamını çalıştırdıkları sürelerle ve devir esnasındaki gemi adamının aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır.
(Değişik fıkra: 2457 - 5.5.1981) 12.7.1975 tarihinden evvel işyeri devrolunmuş veya herhangi bir suretle el değiştirmişse devir mukavelesinde aksine bir hükum yoksa işlemiş kıdem tazminatlarından yeni işveren sorumludur.
Gemi adamının birinci bendin 4'üncü fıkrası hükmünden faydalanabilmesi için aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğu ve kendisine aylık bağlanması için aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğu ve kendisine aylık bağlanması veya toptan ödeme yapılması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı bulunduğu kuruma veya sandığı müracaat etmiş olduğunu belgelemesi şarttır. Gemi adamının ölümü halinde bu şart aranmaz.
T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigartalar Kanunu'na veya yalnız Sosyal Sigortalar Kanunu'na tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanunu'na göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan gemi adamına, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerindin son kamu kuruluşu işverince kıdem tazminatı ödenir.
Yukarıda belirtilen kamu kuruluşlarında gemi adamının hizmet aktinin evvelce bu maddeye göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmeyecek şekilde sona ermesi suretiyle geçen hizmet süreleri kıdem tazminatının hesabına dikkate alınmaz.
Ancak, bu tazminatın T.C. Emekli Sandığı'na tabi olarak geçen hizmet süresine ait kısmı için ödenecek miktar, yaşlılık veya malullük aylığının başlangıç tarihinde T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun yürürlükteki hükümlerine göre emeklilik ikramiyesi için öngörülen miktardan fazla olamaz.
Bu maddede geçen kamu kuruluşları deyimi genel, katma ve özel bütçeli daireler ile 468 sayılı Kanun'un 4'üncü maddesinde sayılan kurumları kapsar.
Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramıye ödenmez.
Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Sefer, parça başına, akord, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalıştırılan günlere bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur.
Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde tazminata esas ücret, gemi adamının işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih arasında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle hesaplanır.
16'ıncı maddenin (D) bendinde sözü geçen tazminat ile bu maddede yer alan kıdem tazminatına esas olacak ücretin hesabında 29'uncu maddenin birinci fıkrasında yazılı ücrete ilaveten gemi adamına sağlanmış olan para ve para ile ölçülmesi mümkün akti ve kanundan doğan menfaatler de göz önünde tutulur.
Bu maddede belirtilen kıdem tazminatı ile ilgili 20 günlük süre hizmet akitleri veya toplu iş sözleşmeleri ile gemi adamı lehine değiştirilebilir.
(Değişik 14. fıkra: 2762 - 10.12.1982) Ancak, toplu sözleşmelerle ve hizmet akitleri ile belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanunu'na tabi en yüksek devlet memuruna 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanun'u hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçemez.
Gemi adamının ölümü halinde yukarıdaki hükümlere göre doğan tazminat tutarı kanuni mirasçılarına ödenir.
Kıdem tazminatından doğan sorumluluğu işveren, özel şahıslara veya sigorta şirketlerine sigorta ettiremez.
İşveren sorumluluğu altında ve sadece yaşlılık, emeklilik, malullük, ölüm ve toptan hallerine mahsus olmak kaydıyla Devlet veya kanunla kurulu kurumlarda veya % 50 hisseden fazlası Devlete ait bir bankada veya bir kurumda işveren tarafından kıdem tazminatı ile ilgili bir fon tesis edilir.
Fon tesisi ile ilgili hususlar kanunla düzenlenir.
YURDA İADE :
MADDE 21 - Hizmet aktinin, 14'üncü maddenin, I, II, III ve IV'üncü bentlerine göre işveren veya işveren vekili veya gemi adamı tarafından yurt dışında feshi halinde,z işveren veya işveren vekili gemi adamını hizmet aktinde başka hüküm yoksa, geminin bağlama limanına iade etmek ve gemi adamının iadeye ilişkin ve durumuna uygun yol, iaşe ve sair zaruri masraflarını karşılamak veya ödemek zorundadır.
Şu kadar ki, hizmet aktinin feshi 14'üncü maddenin 1'inci bendine ve II'nci bendin (a) veya (b) fıkralarına göre yapılmış ise işveren veya işveren vekili yaptığı iade masraflarını gemi adamından yurtta isteyebilir.
YABANCI GEMİ ADAMININ İADESİ :
MADDE 22 - Yabancı gemi adamıyla yapılan hizmet aktinde ayrı bir hüküm yoksa, işveren veya vekili yabancı gemi adamını ikametgâhının bulunduğu mahal limana iade etmek zorundadır.
YURT İÇİNE İADE ZORUNLUĞU :
MADDE 23 - Hizmet aktinin herhangi bir Türk limanında feshi halinde akitte başka bir hüküm yoksa, gemi adamının işveren veya işveren vekili tarafından 21 inci madddeki ölçüler içinde bağlama limanına iadesi zorunludur.
Ancak, hizmet aktinin, 14'üncü maddesinin 1'inci bendine göre, feshi halinde bu madde hükmü uygulanmaz.
İADE ZORUNLULUĞUNA UYMAMAK :
MADDE 24 - İşveren veya işveren vekilinin 21 ve 23 üncü maddelerde belirtilen zorunluğa uymaması halinde, gemi adamı yurda dönmek için yaptığı durumuna uygun yol, iaşe ve sair masrafları ve ayrıca 15 günlük tatil ücreti tutarında bir tazminatı işveren veya işveren vekilinden isteyebilir.
İADE HAKKINDA YOKSUNLUK :
MADDE 25 - Yabancı bir memlekette işine son verilen veya hizmet akti yabancı bir memlekette sona eren gemi adamı o memlekette denizcilik işleriyle ilgili olsun veya olmasın, başka bir işverenle hizmet akti yaparsa eski işveren veya işveren vekilininn gemi adamını iade getirme zorunluluğu kalkar.
21, 22 ve 23'üncü maddelerde yazılı hallerde gemi adamı, işine son verilmesi yahut da hizmet aktinin sona ermesi günüden başlayarak bir hafta içinde yurda iade edilmesini istemezse işveren veya işveren vekili iade ile zorunlu tutulamaz.
Bu Kanun'un 14'üncü maddesinin (1) numaralı bendinin (b) fıkrasında yazılı durumlar gemi adamına yüklenmeyecek sebepler altında doğmuşsa veya gemi adamı için hastalık ve sair zorunlu sebepler meydana gelmişse bu maddenin ikinci fıkrasındaki bir haftalık süre, engellerin kalktığı günden itibaren başlar.
İŞ SÜRESİ :
MADDE 26 - Genel bakımdan iş süresi, günde 8 haftada 48 saattir. Bu süre haftanın işgünlerine eşit olarak bölünmek suretiyle uygulanır.
İş süresi gemi adamının iş başında çalıştığı veya vardiya tuttuğu süredir.
İşveren veya işveren vekili, gemi adamının vardiyalarını yemek ve dinlenme zamanlarını bir çizelge ile belirtmek ve bu çizelgeyi gemi adamlarının görebilecekleri bir yere asmak zorundadır.
İSTİSNALAR :
MADDE 27 - Aşağıdaki işleri görenler bu Kanun'un iş sürelerine ilişkin hükümlerine tabi değildirler.
1. Birden fazla kaptanın bulunduğu gemilerde birinci kaptan veya bu Kanun'un 2'nci maddesinin (c) fıkrasında yazılı olduğu şekilde kendisine vekalet eden kimse (kılavuz kaptanlar dahil),
2. Birden fazal makinist bulunduğu gemilerde başmakinist,
3. Doktor ve sağlık memurları,
4. Hemşire ve hastabakıcılar,
5. Asli görevleri can, mal ve gemi kurtarma olan kurtarma gemilerinde çalışan gemi adamları,
6. Gemide kendi nam ve hesabına çalışanlar.
FAZLA SAATLERDE ÇALIŞMA :
MADDE 28 - Bu Kanun'a göre tespit edilmiş bulunan iş sürelerinin aşılması suretiyle yapılan çalışmalar, fazla saatlerle çalışma sayılır.
Yapılacak fazla çalışmanın her saatine ödenecek ücret normal çalışma ücretinin saat başına düşen miktarı % 25 oranında arttırılmak suretiyle bulunacak miktardan az olamaz.
Aşağıda yazılı haller fazla saatlerle çalışma sayılmaz.
1. Geminin, gemideki şahısların veya gemi hamulesinin selameti için kaptanın yapılmasını zaruri gördüğü işler,
2. Günlük, karantina ve sair sıhhi formaliteler dolayısıyla yerine getirilmesine zorunluluk bulunan ilave işler,
3. Gemi seyir halinde veya limanda iken gemide yaptırılan (yangın, gemiyi terk etme, denizde çatışma, denizden adam kurtarma ve savunma) talimleri. Fazla saatlerle çalışmaları belgelemek üzere işveren veya işveren vekili noterden tasdikli ayrı bir defter tutmak zorundadır.
Bu defterde gemi adamına uygulanan zam nispetleriyle fazla çalışmanın yapıldığı gün ve o güne düşen miktarı ve gemi adamının hakettiği fazla çalışma ücreti gösterilir. Fazla saatlerle çalışma ücretlerinin asıl ücretler için hizmet aktinde gösterilmiş bulunan zaman, yer ve devrelerde, işveren veya işveren vekili tarafından gemi adamlarına tam olarak ödenemesi zorunludur.
ÜCRET :
MADDE 29 -
(Değişik 1. fıkra: 5754 - 17.4.2008 / m.84/2) Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak gemiadamına işi karşılığında işveren veya işveren vekili tarafından ödenen bir meblağdır. Çalıştırılan gemiadamına ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı gemiadamı sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi unsurları dikkate alarak işverenleri veya işveren vekillerini zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, brüt ya da Kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı gemiadamlarının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler veya işveren vekilleri, gemiadamlarının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler. Gemiadamlarının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer usul ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak Yönetmelik'le düzenlenir. (Değişik 2. fıkra: 5754 - 17.4.2008 / m.84/2) Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, gemi adamına hizmet akdinde gösterilen yer ve devrelerde tam olarak ödenmesi, işverenler ile işveren vekillerinin birinci fıkra uyarınca zorunlu tutulduğu durumlarda ise özel olarak açılan banka hesabına yatırılması mecburidir. 
Ücret ödeme devresi bir aydan fazla olamaz.
Hizmet aktinin sona ermesi veya bozulması halinde işveren veya işveren vekili gemi adamlarının ücretini derhal ve tam olarak ödemek zorundadır.
Haklı bir sebep olmaksızın işini yapmayan gemi adamı, keyfiyet gemi jurnalına kaydedilmek ve jurnalı yoksa bir tutanakla belgelenmek şartıyla bu müddete ait ücretten mahrum edilir. Bu yüzden uğradığı zararın telafisi için işverenin tazminat istemek hakkı saklıdır.
AVANS :
MADDE 30 - İşveren veya işveren vekili, gemi adamlarının istekleri halinde kendilerine hizmet aktinde yazılı esaslara göre avans ödemeye zorunludur.
ÜCRET DEFTERİ :
MADDE 31- Her gemide, noterlikçe tasdikli bir ücret ödeme defteri tutulur. Şu kadar ki, liman seferi yapan gemilerde bu defter işveren bürosunda da tutulabilir.
Hizmet akitleri gereğince gemi adamlarına yapılacak her çeşit ödemelerin bu deftere kaydedilmesi ve kayıtların imza veya makbuzla belgelenmesi zorunludur.
İstek halinde, bu kayıtların tasdikli bir örneği gemi adamına verilir. Bu muameleler her türlü resimden muaftır.
Belgeye dayanmaksızın yapılan ödeme iddiaları muteber de değildir.
ÜCRETİN SAKLI KISMI :
MADDE 32 - Gemi adamının ücretinin ayda 240 lirası haczedilemez veya başkasına devir ve temlik olunamaz. Ancak gemi adamının bakmak zorunda olduğu aile üyeleri için hâkim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir. Bu kayıtlamalar, nafaka borcu alacaklılarının haklarını kaldırmaz.
İŞVEREN HESABINA İAŞE :
MADDE 33 - Bu Kanun'a tabi gemilerde iaşe servisi kurulması zorunludur. Gemi adamları hizmete başladığı günden başlayarak hizmetten çıkış anına kadar gemide işveren tarafından bedelsiz iaşe olunurlar. İaşenin zorunlu sebeplerle uygulanamaması halinde işveren veya vekilince başkaca münasip bir iaşe imkanı sağlanır veya nakten ödeme usulü uygulanır.
Limanlar içinde, şehir hatlarında, körfezlerde, göllerde ve akarsularda zyolcu ve yük nakleden gemilerle, mavna, şat ve benzerlerinde iaşe servisi kurulması zorunlu değildir. Bu durumda işveren veya işveren vekili iaşe zorunluluğunu nakden ödemek suretiyle yerine getirir.
İKAMET YERİ SAĞLANMASI :
MADDE 34 - Gemi adamlarına işe giriş gününden başlayarak işten çıkış gününe kadar rütbeleri, sayıları ve geminin büyüklüğüne uygun olarak ve yalnız kendileriyle eşyalarına ait olmak üzere gemi içinde ikamet yerleri bedelsiz olarak sağlanır.
Herhangi bir zorunlu sebep yüzünden gemi adamlarının gemide ikametine imkan olmazsa işveren veya işveren vekili tarafından başka bir ikamet imkanı sağlanır.
İKAMET YERLERİ VE İAŞE HAKKINDA :
MADDE 35 - (Değişik 3612 - 7.2.1990) Bu Kanun'a tabi gemilerde gemi adamları tahsis edilen yatma, dinlenme ve yemek yerleriyle gemide bulundurulacak ilaç, tıbbi alet ve malzeme ve revirlerde bulunması gereken şartlar ve gemi adamlarına verilecek iaşe maddelerinin ölçü ve nitelikleri bu şart ve niteliklerden hangilerini önemleri bakımından esasa ilişkin ve 1'inci derecede ve hangilerinin ise ikinci derecede sayılacakları ve iaşe ile ilgili ne çeşit kurullar kurulacağı ve bu kurulların görev ve yetkileri Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Sağlık ve Ulaştırma Bakanlıkları tarafından beraberce hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir.
Gemi adamı, işveren veya işveren vekil tarafından sağlanacak iaşenin yukarıda sözü geçen yönetmelikte gösterilen ölçülerden noksan olması halinde aradaki farkın bedelini veya iaşenin hiç verilmemesi halinde tamamının bedelini işveren veya işveren vekilinden isteyebilir. Şu kadar ki, gemi adamının iddiasını, tazminde esas teşkil edecek iaşe ve şartlardaki aksamanın vuku bulduğu günde durumu işveren veya işveren vekiline veya kaptana bildirmesi şarttır.
İSTİSNA :
MADDE 36 - 35'inci maddede sözü geçen tüzük hükümleri :
a) 500 grostonilatodan daha küçük gemiler,
b) Balık avı ve benzeri işlerde çalışan gemiler,
c) Romorkörler
d) Yüzer vinçler
için uygulanmaz.
ASGARİ ÜCRET :
MADDE 37 - Gemi adamlarının asgari ücretleri, İş Kanunu'nun ilgili maddesi gereğince tespit olunur.
ÜCRET KESİNTİSİ :
MADDE 38 - İşveren veya işveren vekili tarafından toplu iş sözleşmesi ve hizmet akitlerinde gösterilmiş olan sebepler dışında gemi adamına ücret kesintisi cezası uygulayamaz.
Gemi adamı ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin gemi adamına hemen sebepleriyle bildirilmesi gerekir. Gemi adamı ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda üç gündelikten fazla olamaz.
Gemi adamlarından kesilen ücret kesimi cezaları hakkında İş Kanunu'nun aynı konuya ilişkin diğer hükümleri uygulanır.
ZARAR KARŞILIĞI KESİNTİ :
MADDE 39 - Hizmet akitlerinde işveren veya işveren vekilinin tazminat karşılığı olarak gemi adamı ücretlerinden geçici olarak alıkoyacağı miktar on haftada eşit taksitlerle kesilmek üzere gemi adamının on günlük ücret tutarından fazla olamaz. Tazminat karşılığı bu kesintiler, bütün iş süresi içindir ve bundan bir miktar mahsup edilince yeniden aynı esaslar dairesinde kesinti yapılabilir.
Tazminat kesintileri, mahsup yapılmasını gerektirecek bir zarar yapılmadan işten ayrılma hallerinde gemi adamına kesintisiz olarak geri verilir. Tazminat karşılığı geçici olarak alıkonan paradan, mahsup yapılması gerektiği zaman gemi adamı isterse işveren kendisine mahsubun hangi esaslara göre yapıldığını anlatmak ve buna ait hesaplarla fatura ve başka belgeleri göstermek zorundadır.
Tazminat karşılığı olarak alıkonulan paradan ancak o gemi adamı tarafından yapılan zarar için mahsup yapılır.
Tazminat kesintileri milli bankalardan birisine en geç üç ay içinde yatırılır.
Banka faizleriyle diğer gelirleri işçilere iadesinde kesinti ile birlikte ödenir.
YILLIK ÜCRETLİ İZİN :
MADDE 40 - Aynı işveren enrinde veya ayn gemide bir takvim yılı içinde bir veya birkaç hizmet aktine dayanarak en az altı ay çalışmış olan gemi adamı, yıllık ücretli izine hak kazanır.
İzin süresi altı aydan bir yıla kadar hizmeti olan gemi adamları için 15 günden ve bir yıl ve daha fazla hizmeti olanlar için yılda bir aydan az olamaz.
İzin işverenin uygun göreceği bir zamanda kullanılır. Bu haktan feragat edilemez.
Bir aylık izin, tarafların rızasıyla aynı yıl içinde kullanılmak suretiyle ikiye bölünebilir.
Gemi adamı, yıllık ücretli iznini yabancı bir memleket limanında veya hizmet aktinin yapılmış bulunduğu mahalden gayri bir yerde kullanmaya zorlanamaz.
Gemi adamı dilerse isterse işveren veya işveren vekilinden ücretli izine ilişkin olarak 7 güne kadar ücretsiz yol iznide isteyebilir.
Gemi adamının hakettiği yıllık ücretli izni kullanmadan hizmet akti 14 üncü maddenin II, III ve IV'ncü bentlerine göre bozulursa, işveren veya işveren vekili izin süresine ait ücreti, gemi adamına ödemek zorundadır.
HAFTA TATİLİ ÜCRETİ :
MADDE 41 - Liman hizmeti ve şehir hattı gemilerinde gemi adamının haftada 6 günden fazla çalıştırılması yasaktır. Bunlardan hafta tatili günü çalıştırılanlara haftanın diğer bir gününde nöbetleşe izin verilir.
HAFTA TATİLİ :
MADDE 42 - Bu Kanun'un uygulandığı gemilerde, haftanın tatilden önceki günlerinde sürekli olarak çalışmış bulunan gemi adamlarına çalışılmayan hafta tatili günü için işveren veya işveren vekili tarafından bir iş karşılığı olmaksızın ve ücret ödeme şekline bakılmaksızın bir gündelik tutarında ücret ödenir.
Evlenmelerde üç güne, ana ve babanın, karı ve kocanın, kardeş ve çocukların ölümünde iki güne kadar verilmesi gereken izin süreleri ile bir haftalık süre içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinler ve hekim raporlarıyla verilen dinlenme ve hastalık izinleri, fiilen çalışılmış günler gibi hesaba katılır.
Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan gemideki çalışmaların haftanın bir veya birkaç gününde işveren veya işveren vekili tarafından tatil edilmesi halinde, haftanın çalışılmayan günleri, ücretli hafta tatiline hak kazanmak için çalışılması gereken altı günün hesabında gözönünde tutulur.
Gemide işin bir haftadan fazla süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıktığı zaman,bu süreye rastlayan hafta tatili ücreti, yarım gündelik tutarında ödenir.
Kısa, yakın ve uzak sefer yapan gemilerde çalışan gemi adamlarına işveren veya işveren vekili tarafından geminin seferde bulunduğu müddete rastlayan hafta tatili günleri için yukarıdaki şartlar aranmaksızın ve bir iş karşılığı olmaksızın, ayrıca bir gündelik tutarında hafta tatili ücreti ödenir.
GENEL TATİL ÜCRETİ :
MADDE 43 - Bu Kanun kapsamına giren gemilerde çalışan gemi adamlarına, 2739 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Kanunu ile anılan kanuna ek 3466 ve 221 sayılı kanunlarda yazılı bulunan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde, bir iş karşığı olmaksızın bir günlük ücreti tutarında tatil ücreti, ücret ödeme şekline bakılmaksızın ayrıca ödenir.
TATİL ÜCRETİNE GİRMEYEN KISIMLAR :
MADDE 44 - Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücret ve primlerle sosyal yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen ücretlerin tespitinde hesaba katılmaz.
GEÇİCİ İŞGÖREMEZLİK :
MADDE 45 - Gemi adamlarına, geçici işgöremezlik ödeneği ödenmesi gerektiği zamanlarda, geçici işgöremezlik süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatili ödenekleri, aynı ölçülerle ödeme yapan kurum ve sandıklar tarafından ödenir.
GÖREVLİ VE YETKİLİ MAHKEME :
MADDE 46 - Bu Kanun kapsamına giren gemi adamlarıyla bunların işveren veya işveren vekilleri arasında bu Kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar hakkında, 5521 sayılı Kanun hükümleri uygulanır.
Hizmet aktinde ayrıca bir hüküm yoksa, dava,geminin bağlama limanında iş davalarına bakmaya yetkili mahkemede görülür.
BİLDİRİMLER :
MADDE 47 - Bildirimlerin ilgiye yazılı olarak ve imza karşılığında yapılması gerekir. Bildirim yapılan kişi bunu imzalamazsa durum o yerde tutanakla tespit edilir. Ancak, 7201 sayılı Kanun kapsamına giren tebliğat, anılan kanun hükümlerine göre yapılır.
SAKLI HÜKÜMLER :
MADDE 48 - Bu Kanun hükümleri, gemi adamına daha elverişili hak ve menfaatler sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi, hizmet akti, örf ve adetlerden doğan haklara halel getirmez. Bu Kanun'un uygulanması sonucu olarak işverene düşen yükümlülükler, gemi adamlarının ücret ve sair haklarına daha aşağı hadlere indirilmesine sebep tutulamaz.
DENETİM VE TEFTİŞ :
MADDE 49 - Bu Kanun hükümlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak üzere yapılması gereken takip, denetim ve teftişler Çalışma Bakanlığı tarafından yapılır. Bu konuda İş Kanunu'nun iş hayatının denetim ve teftişine ilişkin hükümleri ve aynı Kanun'un bu hükümlerle ilgili ceza maddeleri uygulanır.
CEZA HÜKÜMLERİ :
MADDE 50.- (Değişik: 4854 - 24.4.2003 / m.1/B-14) a) Kanunun 5 inci maddesi gereğince gemi adamları ile yazılı akit yapmayan,
b) (...) (Madde 50'nin 1. fıkrasının b bendi, 11.9.2014 tarih ve 29116 sayılı R.G.'de yayımlanan, 10.9.2014 tarih ve 6552 sayılı Kanun'un 144/c. maddesi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.) 


c) (Değişik: 5728 - 23.1.2008 / m.319) 12 nci madde gereğince işinden ayrılan gemi adamına çalışma belgesi vermeyen, beş işçiye kadar (beş işçi dahil) işçi çalıştıran işveren veya vekili binbeşyüz Türk Lirası, daha fazla işçi çalıştıranlara üçbin Türk Lirası idari para cezası verilir. 
ç) (Değişik: 5728 - 23.1.2008 / m.319) 13 üncü madde gereğince (Değişik ibare : 6462 - 25.4.2013 / m.1/19-c) “engelli” ve eski hükümlü gemi adamı çalıştırma ile ilgili kanun ve tüzük hükümlerine uymayan işveren veya işveren vekiline çalıştırmadığı her sakat veya eski hükümlü ve çalıştırmadığı her ay için ikibin Türk Lirası idari para cezası verilir.   


MADDE 51- (Değişik: 5728 - 23.1.2008 / m.320) 1. a) 20 nci madde gereğince gemiadamının kıdem tazminatını ödemeyen,
b) 28 inci madde gereğince gemiadamının fazla çalışma ücretini ödemeyen,
c) 29 uncu madde gereğince gemiadamının ücretini zamanında ve tam olarak ödemeyen,
ç) 33 üncü maddede sözü geçen iaşe veya nakden ödeme zorunluluğuna uymayan,
d) 37 nci maddede sözü geçen asgari ücretten aşağı ücret ödeyen,
İşveren veya işveren vekili hakkında, bu durumda olan her gemiadamına karşılık, ödemediği meblağ veya temin ile mükellef olduğu iaşenin tekabül ettiği bedelin, bin Türk Lirasından aşağı olmamak üzere iki katı tutarında idari para cezası verilir.
2. a) 21 ve 23 üncü maddeler gereğince gemiadamının iade zorunluluğuna uymayan,
b) 26 ncı maddede gösterilen iş sürelerine uymayan,
İşveren veya işveren vekili hakkında bin Türk Lirası idari para cezası verilir.
(Ek fıkra: 5754 - 17.4.2008 / m.84/3) Gemiadamının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına yatırmayan işveren, işveren vekili hakkında, bu durumda olan her gemiadamı için bin iki yüz Yeni Türk Lirası idari para cezası verilir.
Birinci fıkradaki fiiller yurt dışında işlendiği takdirde verilecek cezalar iki kat olarak uygulanır. 20 nci madde hükümlerine aykırı harekette bulunarak kıdem tazminatının öngörülen esaslar dışında veya saptanan miktar veya tavan aşılarak ödenmesi için emir veya talimat veren veya bu yolda hareket eden özel veya kamu kurumu veya kuruluşlarının yönetim kurulu üyeleri, genel müdür, müessese müdürü, muhasebe müdürü gibi yetkili sorumluları hakkında, fiil daha ağır cezayı gerektiren bir suç teşkil etmediği takdirde altı aydan iki seneye kadar hapis ve adli para cezasına hükmolunur. Kanuna aykırı olarak fazla ödenen miktarın da ayrıca Hazine lehine re'sen tahsiline karar verilir.  


MADDE 52 - Bu Kanun'un 35'inci maddesinde bahsi geçen tüzükte esasa müteallik ve birinci derecede olarak gösterilmiş bulunan vasıf ve şartlara riayet etmeyen işveren veya işveren vekili hakkında (Değişik ibare: 4854 - 24.4.2003 / m.1/A-26) "(Değişik ibare: 5728 - 23.1.2008 / m.321) "bin Türk Lirası" idari para cezası",
İkinci derecede olarak gösterilen vasıf ve şartlara riayet etmeyen işveren veya işveren vekili hakkında (Değişik ibare: 4854 - 24.4.2003 / m.1/A-26) "(Değişik ibare: 5728 - 23.1.2008 / m.321) "beşyüz Türk Lirası" idari para cezası verilir."
MADDE 53 - a) Gemi adamı ücretlerinden 38'inci maddede gösterilen esaslar dışında para cezası uygulayan,
b) 39'uncu maddede sözü edilen zarar karşılığı kesintileri, anılan madde hükümlerine uymayarak yapan,
c) 40'ınci madde gereğince gemi adamına yıllık ücretli izin vermeyen,
ç) 41'inci madde gereğince gemi adamlarına hafta tatili izni uygulamayan,
d) 42'nci madde gereğince gemi adamına hafta tatili ücretini ödemeyen,
e) 43'üncü madde gereğince gemi adamına genel tatil ücretini ödemeyen,
işveren veya işveren vekili hakkında (Değişik ibare: 4854 - 24.4.2003 / m.1/A-26) "(Değişik ibare: 5728 - 23.1.2008 / m.322) "beşyüz Türk Lirası" idari para cezası verilir."
Bu Kanun'dan doğan suçlara müteallik davalar, geminin bağlama limanındaki sulh ceza mahkemelerinde görülür.
(...) (Madde 53 ün 3. fıkrası, 8.2.2008 tarih ve 26781 sayılı R.G.'de yayımlanan, 23.1.2008 tarih ve 5728 sayılı Kanun'un 578. maddesinin (çç) bendi hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.) 
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILAN KANUNLAR :
MADDE 54 - 10.3.1954 tarihli 6379 sayılı ve 25.5.1959 tarihli 7283 sayılı Kanun'lar yürürlükten kaldırılmıştır.
TÜZÜK :
MADDE 55 - Bu Kanun'un 35'inci maddesinde sözü geçen tüzük çıkarılıncaya kadar bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan 6379 sayılı Kanun'un 31'inci maddesine dayanılara çıkarılmiş bulunan 7.2.1958 tarihli ve 4/9968 sayılı Bakanlar Kurulu Kararnamesiyle yürürlüğe konulan (Gemi adamlarının Sağlık, iaşe ve ikamet Şartlarını Gösterir Tüzük)'ün aynı konulara ilişkin hükümleri uygulanır.
EK MADDE 1- (Değişik: 5728 - 23.1.2008 / m.323) Bu Kanunda yazılı idari para cezaları geminin bağlama limanının bulunduğu yer Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürünce verilir.  


GEÇİCİ MADDE 1 - (Değişik: 1926 - 4.7.1975) 20'nci maddenin son fıkrası gereğince tesisi öngörülen Fona İlişkin kanun çıkıncaya kadar, kıdem tazminatının işveren tarafından doğrudan doğruya ödenmesine devam olunur.
(KIDEM TAZMİNATININ ÖDENMESİ İLE İLGİLİ GEÇİCİ VE EK GEÇİCİ MADDELERLE GETİRİLEN HÜKÜMLER)
GEÇİCİ MADDE 1 - (2457 - 5.5.1981) 12.9.1980 ile 23.10.1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabına ödenen veya hak edilmiş olmakla beraber henüz kısmen veya tamamen ödenmeyen kıdem tazminatlarının 854 sayılı Deniz İş Kanununun 2319 sayılı Kanunla değişik 20 nci maddesi ile 1475 sayılı İş Kanununun 2320 sayılı Kanunla değişik 14 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre hesaplanan miktarı veya tavanı aşan kısımları, işveren tarafından herhangi bir nedenle hizmet erbabından geri istenemez, alınamaz veya yapılacak kanuni kesintiler dışında eksik ödenemez.
GEÇİCİ MADDE 2 - (2457 - 5.5.1981) 12.9.1980 ile 23.10.1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabına herhangi bir sebeple ödenmemiş bulunan kıdem tazminatlarının vergiden istisna edilecek kısmı, 193 sayılı Gelir VergisiKanununun 2320 sayılı Kanunla Değişik 25 inci maddesinin 7 nci fıkrasına göre hesaplanır ve istisna miktarını aşan kısmı, ödemenin yapıldığı anda, Gelir Vergisi Kanununun işten ayrılma tarihinde yürürlükte bulunan hükümlerine göre işveren tarafından vergi tevkifatına tabi tutulur.
GEÇİCİ MADDE 3 - (2457 - 5.5.1981) 12.9.1980 ile 23.10.1980 tarihleri arasında işten ayrılan hizmet erbabı ile ilgili olarak işverenler (Genel ve Katma Bütçeye dahil idareler, Mahalli İdareler, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Döner Sermayeler ve Fonlar ile diğer kamu kurumları dahil), her hizmet erbabı için ayrı ayrı olmak üzere, ödedikleri kıdem tazminatının miktarını, bunlar üzerinde tevkif ettikleri vergileri işten ayrılan hizmet erbabına yaptıkları diğer yıllık ücret ödemeleri ile bunlar üzerinden tevkif ettikleri vergileri, hizmet erbabının kıdem tazminatına esas hizmet sürelerini, kıdem tazminatının vergiden istisna edilen miktarlarını ve hizmet erbabının adı soyadı ve adreslerini gösterir cetvelleri ikişer nüsha olarak düzenlemek, tasdik etmek ve bir nüshasını bu kanunun yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde vergi sorumlusu sıfatıyla bağlı oldukları vergi dairelerine, diğer nüshasını Maliye Bakanlığına göndermek zorundadırlar.
Vergi daireleri tarafından işverenlerce verilecek cetveller üzerinden 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunun 2320 sayılı Kanunla Değişik 25 nci maddesinin 17 nci fıkrası hükmü dikkate alınarak, her hizmet erbabı için ayrı ayrı hesaplanacak vergi farkları bir ay içinde ihbarname ile hizmet erbabına tebliğ edilir. Bu suretle tebliğ edilen vergi farklarkı tebliğ tarihinde 1980 takvim yılına ilişkin olarak ikmalen tarh olunmuş addolunur.
Hizmet erbabı kendilerine tebliğ edilen bu vergileri, tebliğ tarihini takip eden 12 ay içinde ve 6 eşit taksitte kendilerine tebligatı yapan vergi dairesine yatırmak zorundadırlar. Vadesinde ödenmeyen vergiler için 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümleri uygulanır.
193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca yıllık beyanname veren mükelleflerin, bu madde hükmüne göre 1980 takvim yılı geliri olarak vergilendirilen ücretleri yıllık gelir vergisi beyannamelerine dahil edilmez ve bu maddeye göre ödenen vergiler yıllık beyannameler üzerinden hesaplanacak vergilerden mahsup edilmez.
İşverenlerin (muhtasar beyanname verme yükümlülüğü olmayanlar hariç) eksik, yanlış veya yanıltıcı bilgi vermesi veya süresinde bilgi vermemesi nedeniyle zamanında tarh ve tahsil edilemeyen vergiler, 213 sayılı Vergi UsulKanununun hükümlerine göre cezalı olarak işverenler adına tarh olunur. İşverenlerin münhasıran bu surette ödeyecekleri vergiler için asıl mükelleflere rücu hakkı saklıdır.
EK GEÇİCİ MADDE 1 - (2762 - 10.12.1982 ) Kıdem tazminatının yıllık tavan miktarı ile Devlet Memurları Kanunu'na tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu Hükümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emekli ikramiye miktarı eşitleninceye kadar, beher yıl için ödenecek kıdem tasminatı tavanı 2500 göstergenin bütçe Kanun'ları ile belirlenen memur aylık katsaysı ile çarpılması suretiyle bulunaca tutar ile (75.000) yetmişbeşbin lira arasındaki farkın dörtte birinin (75.000) yetmişbeşbin liraya eklenmesi suretiyle tespit edilir.
MADDE 56 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
MADDE 57 - Bu Kanun'un hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

SORU CEVAP

captchaImg