AVŞAR HUKUK BÜROSU

YERALTI SULARI HAKKINDA KANUN

KANUN NO: 167
YERALTI SULARI HAKKINDA KANUN
Kabul Tarihi: 16 Aralık 1960
Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı: 23 Aralık 1960 - Sayı: 10688
4.t. Düstur, c.1 - s.814
YERALTI SULARININ MÜLKİYETİ
MADDE 1 - Yeraltı suları umumi sular meyanında olup Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır. Bu suların her türlü araştırılması, kullanılması, korunması ve tescili bu kanun hükümlerine tabidir.
TERİMLER
MADDE 2 - Bu kanunda yeraltı suyu ile ilgili olarak kulalanılan terimler aşağıdaki manaları ifade eder:
YERALTI SUYU
Yeraltındaki durgun veya hareket halinde olan bütün sulardır.
YER ALTI SUYU DEPOSU
Bünyesinde yeraltı suyu bulunan tabakalardır ki, bu tabakaların her hangi bir noktasından su çekildiğinde, bütün su kütlesine tesir edilmiş olur.
KİMSE
Resmî, yarı resmî veya hususi hüviyeti haiz hakikî ve hükmî şahıslar.
KOMŞU
Bitişik arazi sahibi veya aynı bölgede bulunan ve halin icaplarına göre bitişik arazi sahibi gibi aynı yeraltı suyu imkânlarından faydalanması lâzım gelen kimse
MÜRACAAT SAHİBİ
Arama, kullanma veya ıslâh ve tadil belgesi isteyen kimse.
BELGE SAHİBİ
Arama, kullanma veya ıslâh ve tadil belgesi almış olan kimse.
FAYDALI KULLANIŞ
Yeraltı suyunun içmede, temizlikte, belediye hizmetlerinde, hayvan sulamada, zirai sulamada, maden ve sanayide, sportif vesair tesislerde kullanılması.
FAYDALI İHTİYAÇ
Yeraltı suyunu kullanacak kimsenin faydalı kullanışları için muhtaç olduğu su miktarı
EMNİYETLİ VERİM HADDİ
Yeraltı suyu deposu verimine zarar vermeden devamlı olarak alınabilecek su miktarı.
ARAŞTIRMA KUYUSU
Yeraltı suyu hakkında bilgi edinmek üzere açılan kuyular.
İŞLETME KUYUSU
İstifadeye arzolunan kuyular.
YERALTI SUYU İŞLETME SAHALARININ TESBİT VE İLANI
MADDE 3 - (Değişik: 3612 - 7.2.1990) Sınırları ve yapısal özellikleri belirlendikçe yeraltısuyu sahaları, Devlet su İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine, ilgli bakanlıkça "Yeraltısuyu işletme Alanları" kabul ve ilân edilir.
İLAN EDİLMİŞ YERALTI SUYU İŞLETME SAHALARI İÇİNDE KUYU AÇILMASI
MADDE 4 - Yeraltı suyu işletme sahaları içinde 8 inci madde hükmüne göre belge alınarak açılması gereken kuyuların adedi, yerleri, derinlikleri ve diğer vasıflariyle çekilecek su miktarı Devlet Su İşleri umum Müdürlüğü tarafından tâyin ve tesbit edilir.
Yeraltı suyu işletme sahalarında 8 inci madde şümûlüne giren her türlü yeraltı suyu tesisleri, Bayındırlık Bakanlığınca tanzim edilecek teknik talimatname hükümlerine göre meydana getirilir.
Kuyu açan kimse, bulunan suyun ancak kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmaya yetkilidir. (Ek cümleler: 4916 - 3.7.2003 / m.22) Bu miktarı aşan sular ile sulama, kullanma ve işlenerek veya doğal haliyle içme suyu olarak satılmak üzere çıkarılan yeraltı suları, Hazinenin özel mülkiyetinde veya (Değişik ibare: 5335 - 21.4.2005 / m.28/a) "Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan yerlerdeki kaynak suları (mazbut vakıflara ait sular hariç)," 2886 sayılı Kanun hükümlerine uyularak il özel idarelerince kiraya verilir. Tahsil edilen kira gelirinden; yer altı veya kaynak suyunun çıktığı yer, köy sınırları içinde ise o yerdeki köy tüzel kişiliğine , belediye sınırları içinde ise ilgili belediyeye %25 oranında pay verilir.
Faydalı ihtiyaç miktarı, tahsis edilecek maksada göre ilgili bakanlıkların mütalâası alınmak suretiyle, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından tâyin ve tesbit edilir.
İLAN EDİLMİŞ YERALTI SUYU İŞLETMA SAHALARI DIŞINDA YERALTI SUYU ARANMASI VE KULLANILMASI
MADDE 5 - İlân edilmiş yeraltı suyu işletme sahaları dışında her arazi sahibi; arazisinde yeraltı suyu aramak, suyu bulduktan sonra, bunun kendi faydalı ihtiyaçlarına yetecek miktarını kullanmak hakkına maliktir.
Ancak bu işler 8 inci maddenin şümûlüne girdiği takdirde belge alınması mecburidir.
Faydalı ihtiyaç miktarı dördüncü madde hükümlerine göre tâyin olunur.
KOMŞU HAKKI
MADDE 6 - Arazisinde faydalı ihtiyaçları için yeter miktarda su bulunmıyan veya bu suyu elde etmesi fahiş masrafı icabettiren bir kimsenin, komşu arazideki yer altı suyundan istifade şartları 20 nci maddede sözü geçen tüzükte belirtilir.
DEVLET SU İŞLERİ UMUM MÜDÜRLÜĞÜNÜN YETKİLERİ
MADDE 7 - Yeraltı suyu etüd ve araştırmaları için Devlet su İşleri, herhangi bir yerde kuyular açmak veya açtırmak hakkına maliktir. Bu kuyular için istimlâk yapılmaz.
Araştırma kuyularından işletme kuyusu haline ifrağ edilenlerle, doğrudan doğruya işletme kuyusu olarak açılan kuyular için, kuyu yeri ile geliş gidişe lüzumlu arazi Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından istimlâk olunur. İstimlâk bedeli, kuyunun maliyet hesabına ithal edilir. İşletme kuyularının intifa hakkı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından hakiki veya hükmî şahıslara devredilebilir veya kiralanabilir. Devir veya kira bedeli Devlet suİşleri Umum Müdürlüğü tarafından takdir olunur.
Kuyunun intifa hakkının devrinde veya kiralanmasında arazi sahibine tercih hakkı tanınır.
BELGE ALINMASI VE BİLGİ VERİLMESİ MECBURİYETİ
MADDE 8 - Aşağıdaki (a) ve (b) fıkralarında beyan edilen kazıların yapılması veya kuyuların açılması için Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden belge alınması mecburidir:
a) (Değişik: 3612 - 7.2.1990) Su temini maksadıyla, kesitleri ne olursa olsun, tabii zemin üstünden itibaren derinliği Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından tesbit ve ilgili bakanlığın onayından sonra ilan olunan haddi aşan her türlü çukur, sondaj ve kuyular (el ile açılan kuyular hariç),
b) Su temini maksadiyle, boyları ve kesitleri ne olursa olsun, ufkî veya meyilli her türlü galeriler ve tüneller.
Bu kazıların yapılması ve kuyaların açılması su temini maksadını gütmemesi halinde, bunlar hakkında belge aranmamakla beraber, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün talebi üzerine bilgi verilmesi mecburidir.
ARAMA BELGESİ
MADDE 9 - Yeraltı suyu aranmasında belge almayı icabettiren işler için bir sene süreli arama belgesi verilir. Bu süre içinde, arama bitirilmezse; belge sahibinin, sürenin son ayı içinde müracaat etmesi şartiyle belge birsene için temdit edilir. Bu süre zarfında da arama bitirilemezse; belge hükümsüz sayılır ve iş sahibi yeniden belge alır.
KULLANMA BELGESİ
MADDE 10 - Arama belgesine dayanarak arazisinde yeraltı suyu bulunan kimse, bu suyu kullanabilir. Ancak, bir ay içinde Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğüne müracaat ederek kullanma belgesi alır.
(Ek fıkra: 6111 - 13.2.2011 / m.126) (Değişik 2.fıkra : 6427 - 14.2.2013 / m.1) Kuyu, galeri, tünel ve benzerlerine ölçüm sistemleri kurulmadan kullanma belgesi verilemez. Ölçüm sistemlerinin kurulmasını lüzumlu kılacak yeraltı suyunun; kullanım maksadı, miktarı, havza sınırı ve diğer hususlar Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca tespit edilir. Bakanlar Kurulunca tespit edilen hususlara ilişkin uygulama usul ve esasları ile ölçüm sistemine dair hususlar yönetmelikle belirlenir. Su ölçüm sisteminin kurulmasına dair süre Bakanlar Kurulu kararıyla uzatılabilir. 


ISLAH VE TADİL BELGESİ
MADDE 11 - Kullanma belgesini haiz bir kemse arazisindeki kuyuların veya yeraltı suyu menbalarının verimini artırmak veya başka bir maksadı sağlamak gibi mülâhazalarla bunlar üzerinde kendiliğinden her hangi bir müdahalede bulunamaz veya kuyuların kullanma şeklini değiştiremez. Ancak, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünden "Islah ve tadil belgesi" almak suretiyle, böyle bir ameliyeye girişebilir.
BELGELERİN ÜCRET, RESİM VE HARCTAN MUAFİYETİ
MADDE 12 - Dokuzuncu onuncu ve on birinci maddelerde sözü geçen belgeler hiçbir ücrete, damga resmine, harca ve sair rüsuma tabi değildir.
BELGE İÇİN MÜRACAAT
MADDE 13 - Arama, kullanma veya ıslah ve tadil belgesi almak isteyen kimse, doğrudan doğruya, bulunduğu yerdeki Devlet Su İşleri Umum Genel Müdürlüğü teşkilâtına, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü teşkilâtı yoksa, en yakın mülkiye âmiri vasıtasiyle, Devlet Su İşleri teşkilâtına müracaatla belge talebinde bulunur.
Müracaat sahibine, bir ay zarfında, belge verilmek veya reddedilmek suretiyle cevap verilir.
AYNI ZAMANDA YAPILAN MÜRACAATLARDA SU TALEPLERİNİN EMNİYETLİ VERİM HADDİNE YAKLAŞMASI
MADDE 14 - Su taleplerinin yeraltı suyu deposunun emniyetli verim haddine yaklaşması halinde, belge için yapılmış bir müracaattan sonra, bir hafta zarfında, aynı yeraltı su deposundan istifade etmek üzere, yapılacak başka müracaatlar, ilgili Bakanlıkların temsilcilerinden müteşekkil bir heyet marifetiyle incelenrek tâliplerden hangilerine kullanma belgesi verileceği karara bağlanır.
TESCİL
MADDE 15 - Bu kanun hükümlerine göre verilen bütün belgeler, Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü tarafından bir sicile kaydedilir.
ŞARTLARIN TESBİTİ VE KONTROLÜ
MADDE 16 - Arama, kullanma, ıslah ve tadil ameliyelerinin şartları ve kuyuların açılmasında fen elemanlarına tanınacak hak ve salâhiyetlerle mesuliyetleri ve bu hususların kontrolü 20 nci maddede sözü geçen tüzükte belirtilir.
PROJE VE FENNİ MESULİYET
MADDE 17 - Bu kanun hükümlerine göre yeniden yapılacak veya tadil ve ıslah edilecek her türlü yeraltı suyu tesislerinin etüd, proje ve aplikasyonları, yetkili elemanlarca yapılan tasdikli bir proje ve mesuliyete istinat eder.
Satıh alüvyunları içerisinde açılan ve derinliği 8 inci madde gereğince ilân edilen haddi aşmayan kuyular bu hüküm dışındadır.
CEZA HÜKÜMLERİ
MADDE 18- (Değişik: 5728 - 23.1.2008 / m.270) Bu Kanundaki vecibeleri yerine getirmeyenler bu hareketlerinden dolayı, diğer kanunlara göre suç oluşturmadığı takdirde, bu madde hükmüne göre cezalandırılırlar.
a) Belge almadan 8 inci maddedeki işleri yapanlar ile kasten yanlış bilgi verenler bin Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır. Ceza alınmakla beraber, kuyunun açılıp işletilmesinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce bir mahzur görülmezse, sahibine gerekli belge verilir. Aksi halde, kuyu kapatılır ve masrafı kuyuyu açtırandan alınır.
b) 10 ve 11 inci madde hükümlerine aykırı hareket edenlerle arama, kullanma, ıslah ve tadil faaliyetleri sırasında konulan şartlara riayet etmeyenler, müracaat formlarında istenen bilgileri vermeyenler, 8 inci maddenin son fıkrasındaki mecburiyete riayet etmeyenler beşyüz Türk Lirasından ikibin Türk Lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır. Ayrıca, kuyu kapatılarak masrafı açtırandan alınır.
Bu Kanunda yazılı olan idari para cezaları mahalli mülki amir tarafından verilir.  


İSTİSNALAR
MADDE 19 - 6309 sayılı kanun hükümleri gereğince maden telâkki edilen sularla 927, 4268 ve 6977 sayılı kanunların hükümlerine tabi bulunan içmiye veyıkanmaya mahsus şifalı maden suları, bu kanun hükümlerinden istisna edilmiştir. Ancak, sekizinci maddenin son fıkrası hükmü mahfuzdur.
ÖNCE AÇILMIŞ KUYULAR
GEÇİCİ MADDE 1 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olup da, zirai sulama ile maden işletmelerinde ve sanayide kullanılan ve 8 inci maddenin şümulüne giren yer altı suyu kuyuları için, bunların sahipleri, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, 2 sene içinde kuyunun bulunduğu yerin bağlı bulunduğu Devlet su İşleri teşkilâtına müracaat ederek, hususi formları doldurup vermekle mükelleftir. Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğü; bu formları inceliyerek kuyuların kullanma şartlarını tâyin ve sahiplerine, müracaat tarihinden itibaren 1 ay içinde kullanma belgesi verir.
İşbu geçici madde gereğince müddeti içinde belge almayanlar 500 liradan 1500 liraya kadar para cezası ile cezalandırılır.
GEÇİCİ MADDE 2- (Ek: 6111 - 13.2.2011 / m.127) 10 uncu maddenin ikinci fıkrasında öngörülen yönetmelik, üç ay içinde hazırlanarak Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulur.
GEÇİCİ MADDE 3 - (Ek: 6111 - 13.2.2011 / m.127) (Değişik : 6427 - 14.2.2013 / m.2) Bu maddeyi değiştiren Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yeraltı suyu temini amacıyla kuyu, galeri, tünel ve benzerleri için kullanma belgesi almış olanlardan;
a) Sanayi amaçlı kullanılan kuyu, galeri, tünel ve benzerlerine ölçüm sistemi, bir yıl içinde belge sahibince kurulur. Süresi içerisinde ölçüm sistemini kurmayanların belgeleri iptal edilerek kuyuları kapatılır ve kapatma masrafları sahibinden alınır.
b) Zirai, içme ve kullanma suyu amaçlı açılan ve ölçüm sistemi kurma zorunluluğu dâhilinde bulunan kuyu, galeri, tünel ve benzerlerine ölçüm sistemi, bir yıl içerisinde belge sahibince kurulur. Ölçüm sistemini kuramayanların bu süre içerisinde talep etmesi hâlinde ölçüm sistemleri, bedeli yüzde on fazlası ile ilgililerinden tahsil edilmek üzere, bu maddenin yürürlük tarihinden itibaren üç yıl içerisinde Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü tarafından kurulur veya kurdurulur. Bu şartlara uymayanların belgeleri iptal edilerek kuyuları kapatılır ve kapatma masrafları sahibinden alınır.  


TÜZÜK HAZIRLANMASI
MADDE 20 - Bu kanunun tatbikatı ile ilgili hususlar için Bayındırlık, Tarım, Sanayi, İmar ve İskân Bakanlıklarınca müştereken bir tüzük hazırlanır. (*)
_____
(*) Bk. Bakanlar Kurulunun 20 Temmuz 1961 tarih ve 5/1465 sayılı kararnamesiyle yürürlüğe konulan TÜZÜK, T.C. Tüzükleri: c.3 - s.689.
_____
MADDE 21 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürülüğe girer.
MADDE 22 - Bu kanunun hükümlerini Bakanlar kurulu yürütür.

SORU CEVAP

captchaImg