AVŞAR HUKUK BÜROSU

YURT DIŞI TÜRKLER VE AKRABA TOPLULUKLAR BAŞKANLIĞI TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN

KANUN NO: 3201

YURT DIŞINDA BULUNAN TÜRK VATANDAŞLARININ YURT DIŞINDA GEÇEN SÜRELERİNİN SOSYAL GÜVENLİKLERİ BAKIMINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA KANUN

Kabul Tarihi: 8 Mayıs 1985

Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı:
22 Mayıs 1985 - Sayı: 18761
5.t. Düstur, c.24 - s.
_____
(*) 1. Bu Kanunda geçen "döviz" ibareleri, 16.6.2006 tarih ve 26200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Kanunun 106. maddesinin (25) no.lu fıkrası hükmü gereğince, 1.6.2008 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.
2. Bu Kanunda geçen "döviz" ibareleri, 16.6.2006 tarih ve 26200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun'un, 17.4.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile değişik 106. maddesinin (24) no.lu fıkrası hükmü gereğince, 2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.
_____
AMAÇ VE KAPSAM
MADDE 1 - (Değişik: 6552 - 10.9.2014 / m.28) Türk vatandaşları ile doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin on sekiz yaşını doldurduktan sonra Türk vatandaşı olarak yurt dışında geçen ve belgelendirilen sigortalılık süreleri ve bu süreleri arasında veya sonunda her birinde bir yıla kadar olan işsizlik süreleri ile yurt dışında ev kadını olarak geçen süreleri, bu Kanunda belirtilen sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödenmemiş olması ve istekleri hâlinde, bu Kanun hükümlerine göre sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilir. 
TANIMLAR
MADDE 2 - Bu Kanunda geçen:
a) (Değişik: 5754 - 17.4.2008 / m.79/2) Sosyal güvenlik kuruluşları; Sosyal Güvenlik Kurumu ile 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun geçici 20 nci maddesine tabi sandıkları, b) (Değişik: 5754 - 17.4.2008 / m.79/2) Sosyal güvenlik Kanun'ları; 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun geçici 20 nci maddesi ile 24/5/1983 tarihli ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun ile bu Kanun'lara ait ek ve değişiklikleri, 
c) Sürelerin Değerlendirilmesi, Türk vatandaşlığını haiz olanların 1 inci maddede belirtilen sürelerinin istekleri halinde değerlendirilmesini,
d) (...) (Madde 2 nin (d) bendi, 8.5.2008 tarih ve 26870 sayılı R.G.'de yayımlanan, 17.4.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 79. maddesinin (2) nolu fıkrası hükmü gereğince yürürlükten kaldırılmıştır.) 
e) (Ek: 5510 - 31.5.2006 / m.105/E-2 - Yürürlük m.108) Kurum; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığını,
f) (Ek: 5510 - 31.5.2006 / m.105/E-2 - Yürürlük m.108) Bakanlık; Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığını,
İfade eder.
BAŞVURULACAK KURULUŞLAR
MADDE 3- (Değişik madde ve başlığı: 5754 - 17.4.2008 / m.79/3) Bu Kanun'un 1 inci maddesinde belirtilenler ile yurt dışında çalışmakta iken veya yurda kesin dönüş yaptıktan sonra ölenlerin Türk vatandaşı olan hak sahipleri sigortalının Türkiye'de hiçbir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi çalışması yoksa Sosyal Güvenlik Kurumuna, Türkiye'de çalışması varsa en son tabi olduğu sosyal güvenlik kuruluşuna müracaat etmek suretiyle bu Kanun'la getirilen haklardan yararlanırlar.
Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanların borçlanma işlemleri aylık aldıkları sosyal güvenlik kuruluşunca yapılır. 


BORÇLANMA TUTARI VE BORÇLANMA TUTARININ İADESİ
MADDE 4- (Değişik madde ve başlığı: 5754 - 17.4.2008 / m.79/4) Borçlanılacak her bir gün için tahakkuk ettirilecek borç tutarı, başvuru tarihindeki 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 82 nci maddesinde belirtilen prime esas asgari ve azami günlük kazanç arasında seçilecek günlük kazancın % 32'sidir. Ancak, prime esas asgari günlük kazancın altında olmamak üzere borçlanma tutarına esas alt sınırı farklı bir miktarda belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Borçlanılan süreler, yurda kesin dönüş yapılmış olması şartıyla aylık tahsisi için yazılı talepleri halinde 5510 sayılı Kanun'un 41 inci maddesinin son fıkrası hükümlerine göre değerlendirilir. Tahakkuk ettirilen borç tutarı, tebliğ edildiği tarihten itibaren üç ay içerisinde ödenir. Ödeme yapılan gün sayısı prim ödeme gün sayısına ve prime esas kazanca dahil edilir. Tahakkuk ettirilen prim borcunu tebligat tarihinden itibaren üç ay içerisinde ödemeyenler için yeniden başvuru şartı aranır.
Borçlanmadan sonradan vazgeçenler ile yapılan borçlanma sonrasında aylık bağlanması için gerekli şartları yerine getiremeyenlere ve bunların hak sahiplerine talepleri üzerine yaptıkları ödemeler, faizsiz olarak iade edilir.
Ancak yurt dışında iken borçlanma isteğinde bulunacak sigortalı veya hak sahipleri Yeni Türk Lirası olarak bildirilecek tutarın karşılığını döviz cinsinden, Türkiye'de ise Yeni Türk Lirası olarak öderler.  


SÜRE TESPİTİ VE SİGORTALILIĞIN BAŞLANGICI
MADDE 5 - (Değişik 1. fıkra: 5754 - 17.4.2008 / m.79/5) Yurt dışındaki sigortalılık sürelerinin tespitinde, bunu belirten ve istek sahibinin ibraz edeceği ispatlayıcı belgelerde kayıtlı bulunan tarihler arasındaki son tarihten geriye doğru olmak üzere gün sayıları esas alınır, bu tespitte 1 yıl 360 gün, 1 ay 30 gün hesaplanır.
Sosyal güvenlik kanunlarına tabi hizmetleri olanların, borçlandıkları gün sayısı, prim ödeme gün sayıları ile fiili hizmetlerine katılır. Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki süreler borçlanılmış ise; sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
Sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi hizmeti blunmayan istek sahiplerinin sigortalılıklarının başlangıç tarihi, borçlarını tamamen ödedikleri tarihten borçlanılan gün sayısı kadar geriye götürülen tarihtir. 
(Ek fıkra: 5754 - 17.4.2008 / m.79/5) Yurtdışı hizmet borçlanmasına ait süreler 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'na göre hangi sigortalılık haline göre geçmiş sayılacağının belirlenmesinde; Türkiye'de sigortalılıkları varsa borçlanma talep tarihindeki en son sigortalılık haline göre, sigortalılıkları yoksa aynı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçmiş sigortalılık süresi olarak kabul edilir.
(Ek fıkra: 5754 - 17.4.2008 / m.79/5) Sosyal güvenlik sözleşmesi yapılmış ülkelerdeki hizmetlerini, bu Kanuna göre borçlananların, sözleşme yapılan ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak dikkate alınmaz. (Ek cümle: 6552 - 10.9.2014 / m.29)“Ancak, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmelerinde Türk sigortasına girişinden önce âkit ülke sigortasına girdiği tarihin Türk sigortasına girdiği tarih olarak kabul edileceğine ilişkin özel hüküm bulunan ülkelerdeki sigortalılık sürelerini borçlananların âkit ülkede ilk defa çalışmaya başladıkları tarih, ilk işe giriş tarihi olarak kabul edilir.”
AYLIK TAHSİSİ VE AYLIĞIN BAŞLAMA TARİHİ
MADDE 6 - A) Bu Kanuna göre değerlendirilen sürelere istinaden aylık tahsisi yapılabilmesi için;
a) Yurda kesin dönülmüş olması,
b) Tahakkuk ettirilen döviz borcunun tamamının ödenmiş olması,
c) Döviz borcunun tamamının ödenmesinden sonra yazılı istekte bulunulması, Şarttır.
(Değişik son paragraf: 5754 - 17.4.2008 / m.79/6) Yukarıdaki şartları yerine getirenlerden tahsise hak kazananların aylıkları, yazılı istek tarihini takip eden ay başından itibaren başlatılmak üzere 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve 506 sayılı Kanun'un geçici 20 nci maddesi hükümlerine göre bağlanır. B)(Değişik: 5754 - 17.4.2008 / m.79/6)(Değişik ilk paragraf: 5997 - 16.6.2010 / m.15) Kanun hükümlerinden yararlanmak suretiyle aylık bağlananlardan tekrar yurt dışında yabancı ülke mevzuatına tabi çalışanlar, ikamete dayalı bir sosyal sigorta ya da sosyal yardım ödeneği alanların aylıkları, tekrar çalışmaya başladıkları veya ikamete dayalı bir ödenek almaya başladıkları tarihten itibaren kesilir. Türkiye'de sigortalı olarak çalışmaya başlayanlar hakkında 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun sosyal güvenlik destek primine tabi olarak çalışılmasına ilişkin hükümleri uygulanır.  

Yurt içinde veya yurt dışında çalışması sona erenlerin veya ikamete dayalı bir ödenek alanlardan ödenekleri sona erenlerin, aylıklarının tekrar ödenmesi için yazılı talepte bulunmaları halinde, talep tarihini izleyen ay başından itibaren aylıkları tekrar ödenmeye başlanır.  


T.C. EMEKLİ SANDIĞINCA BAĞLANACAK AYLIĞA AİT ESASLAR
MADDE 7 - (...) (Madde 7, 16.6.2006 tarih ve 26200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun'un, 17.4.2008 tarih ve 5754 sayılıKanun'un 64. maddesi ile değişik 106. maddesinin (24) no.lu fıkrası hükmü gereğince, 2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.) 
BU KANUNDAN YARARLANAMAYACAKLAR
MADDE 8 - Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce veya sonra 30.5.1978 tarih ve 2147 sayılı Kanun ve sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine aylık bağlanmış olanlar ile aylık bağlanması için müracaat edip de aylığa hak kazanmış durumda bulunanlar bu Kanundan yararlanamazlar.
KISMİ AYLIKLAR
MADDE 9 - Sosyal güvenlik sözleşmeleri uygulanmak suretiyle sosyal güvenlik kanunlarına göre kendilerine veya hak sahiplerine kısmi aylık bağlanmış olanlar, talep ettikleri takdirde, 4 üncü madde hükmüne göre tahakkuk ettirilen borçlarını tamamen ödemeleri şartıyla kısmi aylıkları, borçlarını ödedikleri tarihi takip eden aybaşından itibaren tam aylığa çevrilir. Bu uygulamada borç miktarının tahakkukunda sözleşme akdedilen ülkenin sigorta kurumlarınca gönderilmiş olan hizmet cetvelindeki, tam aylığa yeterli olan gün sayıları nazara alınır.
Ancak, istekleri halinde sigortalı veya hak sahipleri, hizmet cetvelindeki gün sayılarının tamamını da borçlanabilirler.
SOSYAL GÜVENLİK SÖZLEŞMELERİ İLE TRANSFERİ SAĞLANAN PRİMLERİN İADESİ
MADDE 10 - Türk vatandaşları hesabına yabancı ülkelerdeki sosyal güvenlik kurumlarına yatırılmış bulunan primlerin, ülkelerarası anlaşmalarla Türkiye'ye transferlerinin sağlanması halinde;
a) Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin tamamını bu Kanuna göre borçlanarak, tahakkuk ettirilen döviz borcunu da ödemiş olanlara, transfer olunan primlerin tamamı,
b) Transfer olunan primlere ilişkin sürelerin bir kısmını bu Kanuna göre borçlanarak tahakkuk ettirilen döviz borcunu da ödemiş olanlara, transfer olunan primlerin borçlandıkları süreye isabet eden orandaki miktarı,
Taransfer tarihindeki cari kur üzerinden Türk Lirası karşılığı olarak ilgili sosyal güvenlik kuruluşunca sigortalıya, hak sahiplerine veya mirasçılarına iade edilir.
MADDE 11 - (...) (Madde 11, 16.6.2006 tarih ve 26200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun'un, 17.4.2008 tarih ve 5754 sayılıKanun'un 64. maddesi ile değişik 106. maddesinin (24) no.lu fıkrası hükmü gereğince, 2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.)  


YÖNETMELİK
MADDE 12 - Bu Kanunun uygulanması ile ilgili esaslar Devlet bakanlığı ve Başbakan Yardımcılığı, Maliye ve Gümrük Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca üç ay içinde müştereken çıkarılacak yönetmelikle  düzenlenir.
GEÇİCİ MADDE 1 - (...) (Geçici Madde 1, 16.6.2006 tarih ve 26200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun'un, 17.4.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile değişik 106. maddesinin (24) no.lu fıkrası hükmü gereğince, 2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.)  

GEÇİCİ MADDE 2 - (...) (Geçici Madde 2, 16.6.2006 tarih ve 26200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun'un, 17.4.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile değişik 106. maddesinin (24) no.lu fıkrası hükmü gereğince, 2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.)  

GEÇİCİ MADDE 3 - (...) (Geçici Madde 3, 16.6.2006 tarih ve 26200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun'un, 17.4.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile değişik 106. maddesinin (24) no.lu fıkrası hükmü gereğince, 2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.)  

GEÇİCİ MADDE 4 - (...) (Geçici Madde 4, 16.6.2006 tarih ve 26200 sayılı R.G.'de yayımlanan, 31.5.2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun'un, 17.4.2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'un 64. maddesi ile değişik 106. maddesinin (24) no.lu fıkrası hükmü gereğince, 2008 yılı Ekim ayı başından geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmıştır.)  


GEÇİCİ MADDE 5- (Ek: 5754 - 17.4.2008 / m.79/7) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 8/6/1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli SandığıKanunu'na tabi iştirakçi olanların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce veya sonra yurtdışında geçen hizmetlerinin borçlandırılmasında, borç tutarı ilgililerin Türkiye'den ayrılmadan önce Sandığa tabi hizmetlerinden en son bıraktıkları derece ve kademelerine yurtdışında geçirdikleri ve borçlanmak istedikleri sürenin her üç yılına bir derece ve her yılına bir kademe verilmek ve öğrenim durumları itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun değişik 36 ncı maddesindeki yükselebilecekleri dereceleri geçmemek üzere tespit edilecek derece, kademe ve ek göstergeleri ile emekli keseneğine esas aylığın hesabına ait tüm unsurların toplamının müracaat tarihinde yürürlükte olan katsayı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarlar esas alınarak, yine o tarihteki kesenek ve karşılık oranlarına göre hesap edilir.
GEÇİCİ MADDE 6- (Ek: 5754 - 17.4.2008 / m.79/7) Sosyal güvenlik sözleşmesi imzalanmamış ülkelerden 1/1/1989 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar zorunlu göçe tabi tutulan, Türk vatandaşı olup Türkiye'de ikamet eden ve 1/7/1976 tarihli ve 2022 sayılı Kanun dahil olmak üzere sosyal güvenlik kuruluşlarından gelir veya aylık almamak koşulu ile yurt dışında geçen ve belgelendirilen çalışma süreleri bu Kanuna göre borçlandırılmak suretiyle yaşlılık aylığı bağlanmasında sosyal güvenlikleri bakımından değerlendirilir.
GEÇİCİ MADDE 7- (Ek: 5754 - 17.4.2008 / m.79/7) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce hizmet borçlanması talebinde bulunanlardan; borç tahakkuku yapılmış olanların, borç tahakkuku ile ilgili işlemleri devam edenlerin, tahakkuk ettirilen borçlarını ödeyenlerin ve borçlandıkları yurtdışı hizmetleri dikkate alınarak aylık bağlanmış olanların kazanılmış hakları saklıdır.
5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten sonra ilk defa aynı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı olarak çalışmaya başlayanların 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önceki yurtdışı borçlanma süreleri de, aynı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında değerlendirilir. Bunların aylıklarının hesabında 5510 sayılı Kanun'un geçici 2 nci maddesi hükümleri uygulanır.
Bu Kanun'un uygulamasında 5510 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin birinci fıkrası, 82 nci maddesi, 106 ncı maddesinin birinci fıkrasının (24) numaralı bendi ve geçici 7 nci maddesinin dördüncü fıkrası bu maddenin yayımı tarihinde yürürlüğe girmiş sayılır.
Davalardan vazgeçenlerin işlemleri
GEÇİCİ MADDE 8 - (Ek: 6552 - 10.9.2014 / m.30)1 inci madde ile 5 inci maddenin beşinci fıkrasında bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişiklikler, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce Kurum aleyhine, bu Kanunun bu maddenin yürürlük tarihinden önceki 1 inci maddesi ile 5 inci maddesinin beşinci fıkrası uyarınca açılmış ve henüz sonuçlanmamış davalardan feragat edenler hakkında da uygulanır. Davadan feragat edilmesi hâlinde davacı aleyhine yargılama giderlerine hükmedilmez.
KALDIRILAN HÜKÜMLER
MADDE 13 - 30.5.1978 tarih ve 2147 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
YÜRÜRLÜK
MADDE 14 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
YÜRÜTME
MADDE 15 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.

SORU CEVAP

captchaImg